Wersje językowe
pytania? zadzwoń!

(+48) 609 482 999 pn-pt od 7:00 do 15:00 lub napisz sklep@epnos.pl

Rabarbar ogrodowy
Rabarbar ogrodowy

Rabarbar ogrodowy (Rheum rhaponticum L.), Rzewień ogrodowy

Pochodzi z Środkowej Azji i z rejonu wschodniej Syberii. Od wieków wykorzystywany jest jako roślina ozdobna i lecznicza. Do Europy sprowadzono go w XVI wieku, a jako warzywo uprawiany jest od XVIII wieku. W Polsce uprawiany jest amatorsko w ogrodach przydomowych oraz towarowo na niewielkich obszarach.

Jest rośliną wieloletnią (żywotność do 30 lat) z rodziny rdestowatych. Zimuje w glebie tzw. karpa, czyli skrócona łodyga z pąkami i korzeniami spichrzowymi. Łodyga rabarbaru po 2-3 latach wydłuża się w pęd kwiatostanowy, osiągający wysokość od 1,5 do 2m, który po wydaniu nasion obumiera. Kwitnie w maju. Ze skróconej łodygi wyrastają duże liście na długich i grubych ogonkach. Barwa ogonków, które zjadamy, może różnić się kolorem w zależności od odmiany - mogą być czerwone, różowe lub zielone. Charakteryzują się cierpkim, kwaskowatym smakiem, im są czerwieńsze, tym bardziej słodkie.

Rabarbar jest składnikiem wielu deserów, ciast, kompotów i soków. Doskonały na dżemy, galaretki, wykwintne sosy do mięs. Można z niego zrobić także wino. W przetworach łączy się go ze słodkimi owocami – truskawkami, jabłkami, czereśniami. Jest polecany osobom na diecie odchudzającej, ponieważ 100 gramów tego warzywa – to tylko ok. 20 kcal. Stanowi także źródło cennych dla zdrowia związków organicznych:

- błonnik (3,2g/100g), który obniża poziom cholesterolu i poprawia stosunek „dobrego” cholesterolu HDL do „złego” LDL, ułatwia utrzymanie we krwi właściwego poziomu glukozy, służy detoksykacji organizmu, usprawnia trawienie – reguluje perystaltykę jelit, zapobiega zaparciom, poprawia apetyt i poprawia przemianę materii;

- kwasy owocowe (cytrynowy, jabłkowy);

- polifenole (m.in. rapontygeniny);

- garbniki;

- olejki eteryczne

W swym składzie zawiera witaminy, głównie: C, E, K, witaminy z grupy B, spore ilości prowitaminy A, ß-karoten, oraz kwas foliowy, a także wapń, potas, żelazo, magnez, fosfor i mangan.

W kuchni zastosowanie znalazły łodygi, natomiast medycyna naturalna wykorzystuje głównie korzeń rabarbaru, który ma najwięcej wartości odżywczych. Ceniony jest ze względu na właściwości przeciwbólowe, antyseptyczne, przeczyszczające, rozkurczowe, moczopędne, a także antyrakowe. Natomiast liście rabarbaru są szkodliwe dla zdrowia – zawierają toksyny, które nawet w niewielkich ilościach mogą powodować nudności i wymioty, a w dużej – uszkodzenie wątroby czy nerek.

Korzystne jest pieczenie rabarbaru. Po poddaniu go takiemu procesowi przez co najmniej 20 minut – uwalnia się rapontygenina – substancja o działaniu przeciwutleniającym, hamująca namnażanie się komórek nowotworowych, działająca także antyalergicznie, przeciwzapalnie, wspomagająca prawidłowe działanie układu sercowo-naczyniowego, spowalniająca procesy starzenia się i wzmacniająca odporność. Jeśli więc jesteśmy zagrożeni nowotworami bądź się ich obawiamy – szczególnie prostaty czy piersi – koniecznie jedzmy ciasto z rabarbarem!

Występujący w rabarbarze, podobnie jak w szpinaku, herbacie, kakao czy szczawiu, kwas szczawiowy przyczynia się do odwapnienia organizmu i dlatego jedząc go w większych ilościach należy uzupełnić posiłki produktami zawierającymi dużo wapnia, np. przetworami mlecznymi. W niewielkich ilościach nie jest szkodliwy dla osób zdrowych. Nie poleca się jednak spożywania rabarbaru chorym z dolegliwościami nerek czy chorującym na reumatyzm. Kwas szczawiowy wiąże wapń powodując jego niedobory w organizmie, a także tworzy trudno rozpuszczalny szczawian wapnia, który osadza się (głównie w drogach moczowych) w postaci kamieni. Rabarbar jest także niewskazany w diecie osób z chorobami układu pokarmowego ponieważ kwas szczawiowy działa drażniąco na błonę śluzową.

Korzeń rabarbaru ma także zastosowanie w kosmetyce, np. do przygotowania rozjaśniającej płukanki do włosów.

Trujące właściwości liści (kwas szczawiowy) pomogą nam pozbyć się mszyc z ogrodu. Liście gotujemy w wodzie przez około 15-20 minut. Wywar studzimy, dodajemy do niego trochę płatków mydlanych i spryskujemy nim rośliny.

Wymagania klimatyczne i glebowe

Rabarbar jest odporny na niskie temperatury. Na zimę części nadziemne zamierają, a części podziemne zimują nawet przy silnych mrozach w bezśnieżne zimy. Młode pąki pojawiające się wiosną znoszą przymrozki do – 10°C. Można go uprawiać na stanowiskach lekko zacienionych, choć w pełnym świetle daje wcześniejszy i wyższy plon. Ma duże wymagania wodne (zwłaszcza od V do VIII) ze względu na dużą masę liści. Przy braku wody i w wysokiej temperaturze liście rosną słabo i dają niższy i gorszy jakościowo plon.

Najlepiej sadzić rabarbar na stanowiskach wilgotnych ale nie podmokłych. Najlepsze są gleby żyzne, próchniczne, posiadające odczyn lekko kwaśny do obojętnego (5,5-7,0 pH ).

Stanowisko, nawożenie, uprawa gleby

Rabarbar jest uprawiany na polu wyłączonym z płodozmianu. Może być uprawiany po różnych roślinach dobrze odchwaszczających glebę (okopowe, zboża, trawy) oprócz lucerny, ze względu na niebezpieczeństwo porażenia korzeni chorobami grzybowymi (zgnilizna fioletowa – Rhizoctonia violacea).

Przed założeniem plantacji pole nawozimy kompostem lub obornikiem (40-80 t/ha) oraz stosujemy nawożenie mineralne (500-800kg NPK na ha w stosunku 2:2:3). Fosfor i potas przedsiewnie, a azot pogłównie - po wschodach roślin, następne nawożenie  wykonać po upływie miesiąca. W kolejnych latach uprawy co 3 lata jesienią przyorujemy w międzyrzędziach 30 t/ha obornika. W drugim roku i następnych latach potasem i fosforem nawozimy jesienią po zakończeniu wegetacji, a azotem po zakończeniu zbiorów.

Przed siewem lub sadzeniem roślin glebę staranie uprawiamy wykonując orkę, bronując i wyrównując pole.

Metody uprawy

Rabarbar rozmnażany z siewu może nie powtórzyć cech odmiany. Po wschodach wysianych nasion wczesną wiosną w rzędach co 40-60cm wykonuje się przerywkę, pozostawiając rośliny co 15-20cm. Jesienią usuwa się rośliny nietypowe. Pozostałe rośliny w drugim roku jesienią sadzi się na miejsce stałe dzieląc każdą roślinę na 2-3 sztuki.

Najczęściej rozmnażany jest wegetatywnie poprzez podział karp. Sadzonki uzyskuje się z roślin 4-5 letnich. W marcu wykopujemy duże zdrowe karpy i dzielimy je tak, aby uzyskać sadzonki z przynajmniej jednym pąkiem liściowym i korzeniowym o masie 250-500g.

Karpy sadzi się po 2-3 dniach, gdy miejsce cięcia zaschnie i zmniejszy się niebezpieczeństwo infekcji. Rabarbar można sadzić wiosną lub jesienią (koniec września) w rozstawie 1m x 1m do 1,5m x 1,5m tak głęboko, by pąki wierzchołkowe znajdowały się ok. 2-3cm pod ziemią.

Pielęgnacja

W pierwszym roku uprawy plantację odchwaszcza się ręcznie lub mechanicznie. W następnych latach można stosować wczesną wiosną (przed rozpoczęciem wegetacji) herbicydy. Niezbędnym zabiegiem jest usuwanie pojawiających się pędów kwiatostanowych. Wyłamuje się je, a nie wycina, natychmiast po ich pojawieniu się. Pozostawienie pędów generatywnych powoduje niepotrzebne zużycie składników pokarmowych, obniżenie masy liści i pogorszenie jakości ogonków liściowych. W okresie wegetacji, w miarę potrzeby, spulchnia się międzyrzędzia. Przy braku opadów, od maja do sierpnia dobrze jest podlewać rośliny.

Choroby i szkodniki

Rabarbar może być porażany przez choroby grzybowe takie jak: zgnilizna karp, zgnilizna ogonków liściowych, mączniak rzekomy, rdza i plamistość liści. Liście rabarbaru mogą wygryzać chrząszcze ( owady dorosłe i larwy) z rodziny stonkowatych: kałdunica zielonka i kałdunica rdestówka.

Zbiór

Ogonki liściowe można zrywać dopiero w drugim roku po posadzeniu przez 3-4 tygodnie, a w następnych latach od maja do lipca. Ogonki (które mają ok. 20cm długości i 2cm szerokości u nasady) wyłamuje się nisko nad ziemią. Zbiory przeprowadza się 1-2 razy w tygodniu, jednorazowo wyłamując po 3-4 liści. Blaszkę liściową odcina się na długości około 2cm od końca ogonka. Tak przygotowany rabarbar wiąże się w pęczki. Można je przechowywać przez 2 tygodnie w temperaturze od 0°C do 1°C i wilgotności względnej powietrza powyżej 90%. Plantację użytkuje się przez 10-12 lat, ale najlepsze plony osiąga się między czwartym a ósmym rokiem uprawy.

Polecana odmiana:

‘Lider’

To jedna z najwcześniejszych odmian rabarbaru, która najczęściej pojawia się w uprawie amatorskiej, ale jest dostosowana także do pędzenia wczesną wiosną. Wytwarza jedne z najdłuższych ogonków liściowych, dochodzące do 40cm długości. Są mięsiste o delikatnym, choć pikantnym, kwaskowatym smaku, bogatym w witaminy A, C i substancje mineralne. Ich miąższ jest różowobiały, a skórka bardzo intensywnie wybarwiona na czerwono. Daje bardzo wysoki plon smacznych, długich łodyg. Odmiana idealna do przyrządzania deserów, ciast i kompotów.

Jest to odmiana bardzo wytrzymała na mróz, z powodzeniem zimuje w gruncie nawet przy bardzo niskich temperaturach.

Liczba nasion: 55 – 60 w gramie

Termin wysiewu: tunel, rozsadnik – IV

Termin sadzenia: IX (w drugim roku)

Norma wysiewu: 4-6kg/ha

Rozstawa: 100 x 100-150cm

Termin zbioru: IV-VI (zaczynając od 3 roku uprawy)

 

Jolanta Kowalska

Inspektor Plantacyjny PNOS

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper Premium